Skip to main content
Λογότυπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Finance

Κινήσεις κεφαλαίων

Βρείτε πληροφορίες σχετικά με το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της νομικής βάσης, της παρακολούθησης και των επενδύσεων εκτός ΕΕ.

Γενικό πλαίσιο

Η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ και κατοχυρώνεται στη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Με την έναρξη ισχύος της εν λόγω συνθήκης, το 1994, απαγορεύτηκαν όλοι οι περιορισμοί στις κινήσεις κεφαλαίων και τις πληρωμές σε διασυνοριακό επίπεδο.

Στόχος της ελευθέρωσης είναι η λειτουργία ολοκληρωμένων, ανοικτών και αποτελεσματικών ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών.

Για τους Ευρωπαίους πολίτες, η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων σημαίνει ότι μπορούν να εκτελούν διάφορες συναλλαγές, όπως

  • άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού στο εξωτερικό
  • αγορά μετοχών μη εγχώριων εταιρειών
  • επενδύσεις όπου η απόδοση είναι καλύτερη
  • αγορά ακινήτων σε άλλη χώρα

Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει τη δυνατότητα:

  • ιδιοκτησίας άλλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και επενδύσεων σε αυτές
  • άντλησης κεφαλαίων όπου το κόστος είναι χαμηλότερο

Ορισμός

Η Συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ δεν ορίζει την έννοια της «κίνησης κεφαλαίων». Ελλείψει ορισμού, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι για τον ορισμό της εν λόγω έννοιας μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι  ορισμοί της ονοματολογίας που προσαρτάται στην οδηγία 88/361/EΟΚ. Σύμφωνα με αυτούς τους ορισμούς, οι διασυνοριακές κινήσεις κεφαλαίων περιλαμβάνουν

  • άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ)
  • επενδύσεις σε ακίνητα ή αγορές ακινήτων
  • επενδύσεις σε κινητές αξίες (π.χ. μετοχές, ομόλογα, γραμμάτια, αμοιβαία κεφάλαια)
  • χορήγηση δανείων και πιστώσεων
  • άλλες συναλλαγές με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων των προσωπικών πράξεων σε κεφάλαιο, όπως προίκες, κληροδοτήματα, δωρεές κ.λπ.

Νομικό πλαίσιο

Μεταξύ των θεμελιωδών ελευθεριών που διέπουν την ενιαία αγορά της ΕΕ (ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και κεφαλαίων), η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων είναι η πλέον πρόσφατη. Μόνο με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η εν λόγω ελευθερία κατέστη άμεσα εφαρμοστέα ως ελευθερία που απορρέει από Συνθήκη.

Το νομικό πλαίσιο για την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων περιλαμβάνει

  • διατάξεις της Συνθήκης
  • πρωτόκολλα και δηλώσεις
  • μεταβατικά μέτρα που προβλέπουν οι πράξεις προσχώρησης νέων χωρών μελών

Το άρθρο 63 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαγορεύει όλους τους περιορισμούς στις κινήσεις κεφαλαίων και στις πληρωμές όχι μόνο εντός της ΕΕ, αλλά και μεταξύ των χωρών της ΕΕ και των χωρών εκτός της ΕΕ. Ωστόσο, άλλες διατάξεις της Συνθήκης προβλέπουν ορισμένες εξαιρέσεις από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, ιδίως για την πρόληψη προβλημάτων που σχετίζονται με τη φορολογία, την προληπτική εποπτεία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, τη δημόσια τάξη και την ασφάλεια.

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) έχει τον τελευταίο λόγο όσον αφορά την ερμηνεία διατάξεων της Συνθήκης, και υπάρχει εκτεταμένη νομολογία στον συγκεκριμένο τομέα.

Περισσότερα:

Παρακολούθηση και επιβολή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει την εφαρμογή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων  παρακολουθώντας τις ροές κεφαλαίων και διασφαλίζοντας ότι οι χώρες της ΕΕ εφαρμόζουν σωστάτους κανόνες της Συνθήκης.

Τον Ιούλιο του 2018, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση στην οποία υπενθυμίζει τους θεμελιώδεις κανόνες του δικαίου της ΕΕ για την προστασία των επενδύσεων εντός της ενιαίας αγοράς. Της ανακοίνωσης αυτής είχε προηγηθεί απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία οι διαιτητικές ρήτρες στις υφιστάμενες διεθνείς επενδυτικές συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ δεν συνάδουν με τη Συνθήκη.

Εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων

Η ένωση κεφαλαιαγορών είναι ένα σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία μιας πραγματικής ενιαίας αγοράς κεφαλαίων στην ΕΕ έως το 2019. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την ένωση κεφαλαιαγορών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει να συνεργάζεται με χώρες της ΕΕ για την εξέταση των εναπομενόντων εθνικών εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων.

Η ομάδα εμπειρογνωμόνων σχετικά με τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων, η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των χωρών της ΕΕ, συγκροτήθηκε για την ανταλλαγή απόψεων σε αυτόν τον τομέα.

Τον Μάρτιο του 2017, η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση σχετικά με το πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν τα εθνικά εμπόδια προκειμένου να ενισχυθεί η ροή των διασυνοριακών επενδύσεων στην ΕΕ.

Τον Μάιο του 2017, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη συμφώνησαν σε ένα κοινό χάρτη πορείας με δράσεις για την αντιμετώπιση των εθνικών εμποδίων στις ροές κεφαλαίων

Διεθνείς σχέσεις

Η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων έχει ευρύτερο πεδίο εφαρμογής από όλες τις ελευθερίες που προβλέπουν οι Συνθήκες. Είναι η μόνη ελευθερία που υπερβαίνει τα όρια της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ, δεδομένου ότι περιλαμβάνει επίσης τις ροές κεφαλαίων μεταξύ των χωρών της ΕΕ και του υπόλοιπου κόσμου.

Ωστόσο, η ελευθερία αυτή δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς εύλογες διασφαλίσεις και ανάλογη προστασία. Οι χώρες της ΕΕ μπορούν νομίμως να λαμβάνουν μέτρα για να διασφαλίζουν ότι οι ξένες επενδύσεις δεν τους εκθέτουν σε απειλές κατά της δημόσιας ασφάλειας. Η ΕΕ μπορεί να ενεργεί η ίδια είτε σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης είτε σε κανονικές οικονομικές συνθήκες, για να περιορίζει αυτή την ελευθερία.

Επίσης, η ΕΕ άνοιξε το δρόμο για την προώθηση της ελεύθερης ροής κεφαλαίων σε διεθνές επίπεδο, υποστηρίζοντας τη μείωση των εμπορικών φραγμών και τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επενδύσεις.

Η ΕΕ προωθεί τις αρχές αυτές μέσω

Documents

  • Consultation strategy
  • Γενική Διεύθυνση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Κεφαλαιαγορών

Public consultation on an intra-EU investment protection and facilitation initiative

The aim is to assess the current framework of investment protection, including both substantive rules and dispute settlement mechanisms

  • Γενική Διεύθυνση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Κεφαλαιαγορών

Commission communication on the protection of investments

Commission published a communication in which it recalled the fundamental rules under EU law for the protection of investments within the Single Market.