Skip to main content
Finance

Przepływy kapitału

Informacje na temat prawa do swobodnego przepływu kapitału w UE, w tym dotyczące podstawy prawnej, monitorowania i inwestycji poza UE

Informacje ogólne

Swobodny przepływ kapitału jest jednym z podstawowych elementów jednolitego rynku UE. Zasada ta jest zapisana w Traktacie z Maastricht. Wraz z wejściem w życie tego traktatu w 1994 r. zakazane zostały wszelkie ograniczenia utrudniające transgraniczny przepływ kapitału i transgraniczne płatności.

Celem liberalizacji jest zapewnienie zintegrowanych, otwartych i efektywnych europejskich rynków finansowych.

Dla Europejczyków swobodny przepływ kapitału oznacza w praktyce, że mogą dokonywać wielu różnych transakcji, takich jak:

  • otwarcie rachunku bankowego za granicą
  • nabycie akcji/udziałów w przedsiębiorstwach zagranicznych
  • inwestowanie tam, gdzie zysk z inwestycji jest największy
  • nabycie nieruchomości w innym kraju.

Dla przedsiębiorstw oznacza to, że mogą:

  • inwestować w inne przedsiębiorstwa europejskie i wchodzić w ich posiadanie
  • pozyskiwać pieniądze tam, gdzie koszt ich uzyskania będzie najniższy.

Definicja

Traktat o funkcjonowaniu UE nie definiuje pojęcia „przepływu kapitału”. W związku z tym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że do zdefiniowania tego terminu można użyć definicji zawartych w nomenklaturze załączonej do dyrektywy 88/361/EWG. Zgodnie z tymi definicjami transgraniczny przepływ kapitału obejmuje:

  • bezpośrednie inwestycje zagraniczne
  • inwestycje w nieruchomości lub zakup nieruchomości
  • inwestycje w papiery wartościowe (np. akcje, obligacje, papiery dłużne, jednostki funduszy powierniczych)
  • udzielanie pożyczek i kredytów
  • inne operacje z udziałem instytucji finansowych, w tym operacje związane z kapitałem osobistym, takie jak rekompensaty, zapisy testamentowe, zobowiązania finansowe itp.

Ramy prawne

Spośród podstawowych wolności, które leżą u podstaw jednolitego rynku UE (swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału), swobodny przepływ kapitału został wprowadzony w życie najpóźniej. Zaczął być bezpośrednio stosowany jako zapisana w traktatach wolność dopiero na mocy traktatu z Maastricht.

Ramy prawne dla swobodnego przepływu kapitału obejmują:

  • postanowienia traktatu
  • protokoły i deklaracje
  • środki przejściowe ustanowione na mocy aktów przystąpienia nowych państw członkowskich.

Artykuł 63 traktatu o funkcjonowaniu UE zakazuje wszelkich ograniczeń w przepływie kapitału i płatnościach nie tylko w obrębie UE, ale także między krajami UE i krajami spoza UE. Dalsze postanowienia traktatu przewidują jednak szereg wyjątków od zasady swobodnego przepływu kapitału, w szczególności aby zapobiec problemom związanym z opodatkowaniem, nadzorem ostrożnościowym nad instytucjami finansowymi, polityką publiczną i bezpieczeństwem.

W kwestii wykładni postanowień traktatu ostateczny głos ma Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Orzecznictwo w tej dziedzinie jest obszerne.

Więcej informacji:

Monitorowanie i egzekwowanie

Komisja Europejska egzekwuje swobodny przepływ kapitału poprzez monitorowanie przepływów kapitałowych i nadzorowanie właściwego wdrażania postanowień traktatu przez kraje UE.

W lipcu 2018 r. Komisja opublikowała komunikat, w którym przypomniała o podstawowych przepisach prawa UE dotyczących ochrony inwestycji w ramach jednolitego rynku. Komunikat ten powstał w nawiązaniu do orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, zgodnie z którym zapisy na sąd polubowny między inwestorem a państwem zawarte w istniejących międzynarodowych umowach inwestycyjnych między państwami członkowskimi UE są niezgodne z traktatem.

Bariery utrudniające swobodny przepływ kapitału

Unia rynków kapitałowych to plan Komisji Europejskiej, którego celem jest stworzenie w UE do 2019 r. prawdziwego jednolitego rynku kapitałowego. Zgodnie z tym planem działania Komisja Europejska rozpoczęła współpracę z krajami UE w celu przeanalizowania utrzymujących się krajowych przeszkód dla swobodnego przepływu kapitału.

Aby umożliwić wymianę poglądów w tej kwestii, powołano grupę ekspertów ds. barier dla swobodnego przepływu kapitału, złożoną z przedstawicieli państw UE.

W marcu 2017 r. Komisja przyjęła sprawozdanie dotyczące sposobów usunięcia barier krajowych w celu wspierania inwestycji transgranicznych w UE.

W maju 2017 r. Komisja i państwa członkowskie uzgodniły wspólny plan działania mający na celu usunięcie krajowych barier dla przepływów kapitałowych.

Stosunki międzynarodowe

Swobodny przepływ kapitału ma najszerszy zakres stosowania spośród wszystkich podstawowych wolności zapisanych w traktatach. Jako jedyny wykracza poza granice rynku wewnętrznego UE, gdyż obejmuje również przepływy kapitału między krajami UE a resztą świata.

Swobodny przepływ kapitału nie może jednak istnieć bez racjonalnych zabezpieczeń i środków ochrony. Kraje UE są prawnie upoważnione do podejmowania środków ostrożności w celu zapewnienia, że inwestycje zagraniczne nie będą ich narażały na zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego. Sama UE również może podejmować działania, aby ograniczyć tę swobodę, zarówno w sytuacjach nadzwyczajnych, jak i w normalnej sytuacji gospodarczej.

UE jest również liderem w promowaniu swobodnego przepływu kapitału na rynku międzynarodowym – opowiada się za ograniczeniem barier w handlu i równymi szansami dla inwestycji.

UE promuje te zasady poprzez:

Documents

  • Dyrekcja Generalna ds. Stabilności Finansowej, Usług Finansowych i Unii Rynków Kapitałowych

Commission communication on the protection of investments

Commission published a communication in which it recalled the fundamental rules under EU law for the protection of investments within the Single Market.